Οι διορθώσεις μου στις «Διορθώσεις» του Τζ. Φράνζεν

corrections_coverΜου πήρε πάνω από  δυο μήνες να τελειώσω αυτό το βιβλίο των 764 σελίδων (στην ελληνική του έκδοση). Μπορώ να πω ότι τα συναισθήματά μου για αυτό είναι εντελώς ανάμεικτα. Γιατί, κατά τη γνώμη μου μιλάμε για ένα αρκετά κακό βιβλίο γραμμένο ωστόσο από έναν εν δυνάμει πολύ αξιόλογο συγγραφέα. Οξύμωρο; Σίγουρα…

Η θεματική του βιβλίου αφορά στην παρουσίαση μιας δυσλειτουργικής οικογένειας και των παιδιών της κάπου στο σήμερα, λίγο πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων (κατά την διάρκεια των οποίων η μάνα θέλει σώνει και καλά να μαζευτούν ΟΛΟΙ στο πατρικό τους σπίτι σε ένα προάστιο των Μεσοδυτικών Πολιτειών). Παρακολουθούμε μέσω παρελθοντικών αναφορών και αρκετά χρονικά άλματα από δω κι απο κει την εξέλιξη τόσο στο γάμο του ζευγαριού, όσο και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και των επιταγών που αυτός προσδίδει στη καθημερινότητά των τριών διαφορετικών μεταξύ τους παιδιών, Γκάρυ, Τσιπ και Ντενίς.

Αγόρασα αυτό το βιβλίο μην έχοντας καμία πληροφορία για το συγγραφέα του -δεν είχα καν δει δει την κολακευτική εικόνα του ίδιου τα συγγραφικά persol γυαλιά του και το σέξυ intellectuel  ύφος του-, παρά μοναδικό κίνητρο τις διθυραμβικές για αυτό κριτικές και τα άπειρα βραβεία με τα οποία τιμήθηκε, μεταξύ των οποίων και το Εθνικό της Αμερικής. Θετικό μου φάνηκε επίσης ότι μιλούσαν για αυτό με άπειρο ενθουσιασμό πολλοί Έλληνες μπλόγκερς.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Για τον παραπάνω λόγο, και όταν πια είχα φτάσει στη σελίδα 180, χωρίς να καταλαβαίνω πια που θέλει να το πάει ο συγγραφέας, έχοντας βαρεθεί με τις άπειρες λεπτομέρειες και την μακροσκελή του πρόζα για άσχετα πράγματα, άρχισα να βαριέμαι και έκανα την πρώτη παύση. Δεν μπορεί, κάτι εγώ κάνω λάθος, σκέφτηκα. Και έτσι, λίγο αργότερα ξανάρχισα την ανάγνωση…Κλείνοντας χτες την τελευταία του σελίδα, και κάνοντας πλέον μια βουτιά στο goodreads συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι η μόνη που τελειώνει με ένα μεγάλο παράπονο το εν λόγω βιβλίο και που έχει πολλές αρνητικές (αλλά οκ και θετικές) πλευρές του να σχολιάσει. Εντυπωσιακό πως κάποιες γυναίκες αναγνώστριες στο goodreads είναι πιο επιεικείς από τους άντρες, πράγμα για μένα καθόλου τυχαίο… 😉

Ξεκινώ με τα συν:

Μου άρεσε πολύ το αλληγορικό κομμάτι της αντιπαράθεσης ανάμεσα στους ανθρώπινους Λαμπερτ (επίθετο της οικογένειας) και του κίτρινου λονταριού Ασλαν (σε μια «μάχη» τύπου…lamb versus lion) – οι αναγνώστες του βιβλίου καταλαβαίνουν τι εννοώ. Γενικά το βιβλίο πραγματεύεται ανάμεσα στα άλλα το ανθρώπινο ζήτημα των διαφορετικών νοοτροποιών, των συνηθειών, της ατομικότητας του καθένα μας και του κατά πόσο η ιατρική θα έπρεπε ή όχι να επεμβαίνει στο να αλλάξει κάτι τόσο ανθρώπινο και φυσικό…

Με θετική ματιά ανακάλυψα ότι κριτικάρονται έννοιες και συστήματα όπως ο καπιταλισμός και αντίστοιχα ο κομμουνισμός, πως τίθονται επίσης δύσκολα ερωτήματα περί βιοηθικής. Πως αναλύεται η προσποίηση και η προσπάθεια καταπίεσης και επιβολής τους ενός στον άλλο μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις,όπως και ο αμερικανικός πουριτανισμός ή η δύσκολη εικόνα των γηρατειών.

φρ

Μου άρεσαν οι αιχμές που αφήνονται για το πως μια πρωτίστως δύσκολη σχέση μεταξύ των γονιών μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά στη διαμόρφωση του χαρακτήρα τους με τελείως διαφορετικό αποτέλεσμα για τον καθένα. Ο άμεμπτος -σε βαθμό ωστόσο μυγιάγγιχτου- καταθλιπτικός -πλην όμως πετυχημένος ως εικόνα προς τα έξω Γκάρι- έχει παρεμφερείς βάσεις με τη καταθλιπτική, μπερδεμένη σεξουαλικά και workaholic Ντενίζ και τον καταθλιπτικό -τα έχω κάνει παντού θάλασσα- και σεξομανή Τσιπ. Η έννοια της κατάθλιψης είτε υπονοείται είτε υπάρχει έκδηλη παντού. Η μιζέρια και η δυσφορία χαρακτηρίζει στη ψυχή τους τόσο τα τρία παιδιά, όσο και τους γονείς ξεχωριστά. Όλοι, και οι πέντε ήρωες προσπαθούν να ξεφύγουν από κάτι, που τελικά δεν είναι παρά ο ίδιος ο εαυτός τους και οι επιλογές που έχουν κάνει.

Στα συν και οι άπειρες γνώσεις του συγγραφέα για διάφορα ιατρικά, οικονομικά ή εθνικά ζητήματα, όπως και τα ψιχουλάκια προς τους αναγνώστες (πέρα από το lamp-ert versus lion) τα ονόματα διάσημων συγγραφέων που ενσωματώνονται στο βιβλίο τυχαία ως τοπωνύμια, επίθετα ηρώων κτλ.

Επιπλέον,όταν ο συγγραφέας αφήνεται ελεύθερος, κάποιες επιλογές λέξεων και φράσεων είναι πραγματικά καλές, δείγμα μιας ιδιοφυούς πένας. Αν μάλιστα διαβάσει κανείς το βιβλίο στα Αγγλικά (που το συνιστώ) θα  είχε μια ακόμα καλύτερη εικόνα της συγγραφικής δυνότητας του Φράνζεν.

Μου άρεσε ακόμη η παρουσίαση του χαρακτήρα της Ντενίζ και λίγο λιγότερο αυτή του Αλφρεντ, καθώς είναι οι μόνοι πραγματικά τρισδιάστατοι χαρακτήρες.

Αν και θα είμαι μάλλον η μόνη -ακόμα και ανάμεσα στους φανατικούς υποστηρικτές αυτού του βιβλίου!- μου άρεσαν επίσης οι σοκαριστικές εικόνες που παραστατικά έδιναν την καταθλιπτική και ζοφερή πραγματικότητα της τρέλας του Άλφρεντ, καθώς συνομιλούσε με τους μαύρους αυτούς ήρωες του κορμιού και της φαντασίας του…Καθώς και το ότι ο συγγραφέας εκεί έπαιζε μαζί μας και πολλές φορές δεν ήξερες τι είναι πραγματικό ή όχι. Μου άρεσε το Δείπνο της Εκδίκησης και ο μικρός Τσιπ κοιμισμένος πάνω στο τραπέζι.

kid

Και πάμε στα

Πλην:

Σελίδες, σελίδες, σελίδες. Σελίδες επί σελίδων χωρίς πραγματικό, υπαρκτό νόημα. ‘Απειρη προζα, έλλειψη διαλόγου. Ανάλυση χωρίς νόημα καταστάσεων και δευτερευουσών ηρώων που τους ξεχνούσες στο λεπτό. Αναλύσεις απείρου κάλλους για το πως λειτουργούσε μια πρώην τοπική σιδηροδρομική εταιρεία στις Μεσοδυτικές πολιτείες ή πως λειτουργούν οι ορμόνες στο σώμα μας.

Είναι τόσο περίεργο, αλλά παρά τον όγκο των τόσων σελίδων, οι τρεις τουλάχιστον από τους πέντε βασικούς ήρωες είναι παντελώς μονοδιάστατοι, σχεδόν καρικατούρες που συναντάμε στην καθημερινή μας ζωή, χωρίς οι παρελθοντικές αναφορές να διεισδύουν στις πραγματικές πτυχές του χαρακτήρα και της διαμόρφωσή του κατά τη διάρκεια των χρόνων. Λατρεύω τις ταινίες και τα βιβλία που πραγματεύονται την διακύμανση και ανάλυση των χαρακτήρων των ηρώων, αλλά πως γίνεται και σε μια έκταση της τάξης των 764 σελίδων, αυτά που μας δόθηκαν (με εξαίρεση τη Ντενίζ) να είναι ψίχουλα;

Δεν υπάρχει πραγματική δράση. Αμφιβάλλω αν υπάρχει και πραγματικό νόημα στην όλη συγγραφή του βιβλίου. Με εξαίρεση τις σκηνές στη Λιθουανία (για δράση που λέγαμε) (όπου η έκβαση της περιπέτειας στο τέλος και του έγκαιρα φτασμένου πια στο πατρικό σπίτι Τσιπ θυμίζει κάτι από James Bond – ίσως εξεπίτηδες;) και τη σκηνή στο κρουαζιερόπλοιο – αντε και λίγο προς το τέλος του βιβλίου -δηλαδή ένα σύνολο 30 σελίδων;- ψάχνει κανείς να βρει πλοκή και δράση, πέρα από άνευρες, επίπεδες περιγραφές…

Το τέλος του βιβλίου, σε σχέση με αυτό που έχει προηγηθεί, επίσης τρομερά απογοητευτικό: Σε μερικές μόνο σελίδες ξαφνικά εξελίσσονται πολύ βολικά όλα, ενώ υποτίθεται ότι κάποιοι από τους ήρωες μετά από μια ανύπαρκτη κάθαρση πάνε ένα βήμα παραπάνω τη ζωή και το χαρακτήρα τους. Ακυρο, άκυρο, άκυρο και η μεγαλύτερη απογοήτευση μου για το βιβλίο. Κάτι, που ακόμα και ο πιο φανατικός αναγνώστης του, αποκλείεται να το αμφισβητήσει. Είναι σαν ο Φράνζεν κάποια στιγμή να κουράστηκε με τη συγγραφή του, να είχε βάλει πάνω στο τραπέζι όλα τα απωθημένα και τις σκέψεις του και να είπε: ουπς, μεγάλη έκταση πήρε το κείμενο, κάτσε τώρα να κάνω ένα σύντομο wrap up και να δώσω ένα (επιπλέον ανύπαρκτο) closure.

Δεν γίνεται αναφορά σε πραγματικά προβλήματα για να δικαιολογείται τέτοια μιζέρια ψυχής. Ούτε πραγματική φτώχεια διέπει τους ήρωες, ούτε σεισμοί και καταποντισμοί κλονίζουν τη ζωή τους. Επίσης η μαύρη φυλή είναι σχεδόν ανύπαρκτη στο βιβλίο.

Ο αναγνώστης, είτε κατά βούληση του ίδιου του συγγραφέα, είτε λόγω λάθους του, δεν μπορώ να καταλάβω ειλικρινά, νιώθει να έχει πολύ τον ίδιο το συγγραφέα πάνω από το κεφάλι του, και έτσι δεν μπορεί να βυθιστεί στο κείμενο. Και αυτό διότι εκνευρίζεται με την αυταρέσκεια που πολλές φορές τον διακρίνει στις περιγραφές άσχετων θεμάτων με δημοσιογραφική λεπτομέρεια, ή δεν παύει ποτέ να τον ανακαλύπτει στις posh πλευρές του επιτυχημένου Γκάρυ, στις αποτυχημένες ροκ, avant gard επιλογές του Τσιπ (που συνέχεια μας επαναλαμβάνει πόσους ξένους συγγραφείς και επιφανείς δημιουργούς έχει αναγνώσει), στην δουλευταρού Ντενίζ. Υπάρχει τόσο αυτοβιογραφικό στοιχείο εκεί μέσα, που δεν δύνασαι να το αγνοήσεις.

Το βιβλίο έχει αναφορές λένε από τον Ντε Λίλο και το Connections (προσωπικά δεν το έχω διαβασει, αν το είχα, ίσως κατανοούσα το συγκεκριμένο του Φράνζεν περισσότερο) και έχει συγκριθεί με τους Μπούντενμπρουκς του Μανν, που για μένα συνιστά απλά μια εντελώς παράλογη σύγκριση.Για την σύγκριση με τον Τολστοι, απλά δεν έχω λόγια.

buddenbrooks

Ωστόσο, δεν μπορείς να το θάψεις τελικά αυτό το βιβλίο. Θα ήθελες αντί για 764 να είχε γύρω στις 300-400, όχι για να μην κουράζεσαι, απλά γιατί κάποιες λεπτομέρειες είναι αφόρητα περιττές, ακόμα και για τον μέσο Αμερικανό. Γιατί επίσης, καθώς χάνεσαι μέσα σε αυτές τις γελοίες και ανούσιες περιγραφές, έχεις ξεχάσει σημαντικές λεπτομέρειες για τον χαρακτήρα και τις πράξεις των ηρώων. Αλλά τελικά, αυτοί οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, αν και μονοδιάστατα  πλασμένοι, σε κερδίζουν. Ίσως ακριβώς γιατί δεν σου δίνονται στο πιάτο όλα φόρα παρτίδα, παρά σε αφήνουν να τους ανακαλύψεις, και να σκεφτείς εσύ τι θα ήθελες να διορθώσεις πάνω τους. Ίσως πάλι ο λόγος που στο τέλος αν και το βιβλίο ενώ σε έχει κουράσει δεν σε αφήνει παντελώς αδιάφορο, να είναι αυτή η ανθρωπιά του, η κατάρρευση του αμερικανικού ονείρου, η διάψευση της αγίας και ευτυχισμένης οικογένειας, που η προσπάθεια δημιουργίας της και τήρησης των κανόνων και εικόνων προς τα έξω καταπιέζει κάθε μέλος της, που απλά διψά για ελευθερία και ζύμωση του δικού του ατομικού χαρακτήρα…

midwest house

Κλείνω αυτή την υπερβολικά φλύαρη κριτική με ένα βίντεο, που πρώτη φορά είδα χτες ως διαφήμιση, και είναι να τρελαίνεται κανείς με τούτη σύμπτωση, λίγο πριν υποβάλλω την ανάρτηση αυτή στο ιστολόγιό μου…

Και βέβαια περιμένω τα δικά σας σχόλια και τις δικές σας «διορθώσεις» στην κριτική μου, από όσους από εσάς έχετε διαβάσει το βιβλίο αυτό. Για όσους προτίθενται να το κάνουν, δεν τους αποθαρρύνω (αν και σίγουρα δεν είναι ανάγνωσμα παραλίας), απλά τους συνιστώ άάάάπλετη υπομονή και αν μπορούν να διαβάσουν την αγγλική έκδοση!

(είμαι σίγουρη ότι οι έχοντες διαβάσει το βιβλίο, μειδιούν τούτη τη στιγμή)

ΥΓ: This wasn’t my last from Franzen. Έτσι από περιέργεια, θέλω να διαβάσω και την «Ελευθερία» για να διαπιστώσω τι τελικά νιώθω για τούτο το σύγγραφέα (σίγουρα πάντως όχι να του δώσω μέχρι στιγμής το National Book Award…)

Advertisements

9 thoughts on “Οι διορθώσεις μου στις «Διορθώσεις» του Τζ. Φράνζεν

    • Το αστείο ειναι οτι ανάμεσα στα αλλα, το βιβλίο αυτο προσπαθεί να περάσει κ ως μήνυμα Τζο! 🙂 Πως η ζωή ειναι μικρή, πρεπει να τη χαιρόμαστε στο μέγιστο, να απολαμβάνουμε τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλα χωρίς καταπίεση μέσα σε αυτές, και πως η ελευθερία στον τροπο που επιλέγουμε να ζούμε σταματά εκει που αρχίζει αυτή του διπλανού μας…

      Μου αρέσει!

  1. Θ’ αρχίσω τον σχολιασμό με μια εξομολόγηση:
    Τα τελευταία χρόνια δεν αγοράζω βιβλία και δεν διαβάζω κανένα βιβλίο πια και αυτό γιατί μέσα απ΄ το διαδίκτυο έχω πρόσβαση σε αξιόλογα blogs, σε Ελληνικά, Γαλλικά και Αγγλικά! 😉
    Βλέπεις, υπάρχουν πάρα πολλοί αξιόλογοι νέοι συγγραφείς που δεν έχουν τα μέσα να εκδώσουν τα διηγήματα τους ή ότι άλλο γράψουν, ένα τέτοιο Ελληνικό site είναι το:
    http://tovivlio.net/
    Εκεί επίσης, καθημερινά έχω την επιλογή να διαβάσω εξαιρετικά κείμενα!
    Συγνώμη Κατερίνα μου, αλλά δεν θα μπορέσω να σχολιάσω (όλη!) την κριτική αυτού του βιβλίου… πάντως μπράβο για το κουράγιο σου!!! 😛

    ΑΦιλάκια πάντα καρδιάς! ❤

    ΥΓ: Πάλι δεν έλαβα ειδοποίηση γι αυτή την ανάρτηση σου, τυχαία την είδα στο blogroll της Σμαραγδένιας! 😦
    Λαμβάνω όμως τα σχόλια κάθε φορά που σχολιάζω! 🙂

    Μου αρέσει!

  2. Το θυμάμαι μαγισσούλι μου οτι δεν διαβάζεις βιβλία για αυτούς τους λόγους, οπότε κ δεν περίμενα σχόλιο για να είμαι ειλικρινής, χάρηκα πολυυυ ομως! :)! Παλι καλα μου μου θύμισες την πολυ αξιόλογη ιστοσελίδα για το Vivlio.net, εν μέρει την ειχα ξεχάσει! 🙂 Δεν καταλαβαίνω τι γίνεται με τις ειδοποιήσεις…Πρεπει κανονικά στο reader του ιστολογίου σου σου εκει που λέει blogs I follow, αφου σου εμφανίζεται η λίστα με τα μπλογκς να επιλέξεις ποσό συχνά θέλεις να ενημερώνεσαι για τις αναρτήσεις η τα σχόλια σε κάθε ιστολόγιο… Αφιλακια πολλα! (Θα σημειώσω ενα ενα τα βήματα κ θα σου στείλω μαιλ!) 🙂

    Αρέσει σε 1 άτομο

    • Νομίζω πως τα κατάφερα… θα δείξει στην επόμενη… σύντομη… χαχαχα! 😛
      (Πάτησα το reader σου και πάτησα και κάτι άλλα… και έβαλα και το url σου!!!) 😉

      ΑΦ! και καλή μας δύναμη… για να δούμε αν θα μείνουμε όλοι μαζί ή θα φύγουμε όλοι μαζί! 😀

      Αρέσει σε 1 άτομο

  3. Well well well.. Εγώ ενα πράγμα εχω να πω, το μόνο 700σελιδο βιβλίο που ευχαριστήθηκα και ρουφούσα την κάθε λεπτομέρεια ηταν το τελευταίο Χάρι Ποττερ!! Πέρυσι το καλοκαίρι, διάβασα ΚΑΙ καζαντζακη αλλα πραγματικά απο ενα σημείο και μετα έλεγα «πφφφ Παναγία μου ποτε θα τελειώσει;! Δεν αντέχω αλλο». Μια φορα μια θεία μου μου έφερε δώρο το «αν μια νύχτα του χειμώνα ενας ταξιδιώτης» βιβλίο που είναι σπονδυλωτό και κάθε λιγο και λιγάκι αναρωτιόμουν «εγώ ειμαι χαζή που δεν πιάνω το νόημα;».

    Αυτο το διάστημα κάνω παύση απο το βιβλίο της πατι Σμιθ γιατι η γειτόνισα μου έδωσε ενα παντελώς αδιάφορο το οποίο της το επέστρεψα με σύντομες διαδικασίες. Βέβαια εχω και στη θάλασσα που παίρνω ενα…»ο χορός των εφτά πεπλων» του τομ Ρόμπινς. Οχι κάτι το καταπληκτικό αλλα είναι το τέταρτο δικο του που διαβάζω και το αντιλαμβάνομαι πιο ευκολα και γρήγορα πλέον.

    Εύχομαι με το σχόλιο μου να πήρες μια παρηγοριά για το χαμένο χρόνο του βιβλίου. Και μη σκας που το άφησε για ενα διάστημα, εμένα η πατι Σμιθ περιμένει……και περιμένει…….και περιμένει….και γερνάει σιγά σιγά 😆😆😆

    Αρέσει σε 2 άτομα

    • Αντριαννάκι μου εγω ακόμα δεν έχω κάνει κανένα μπανάκι! 😔😳Την επόμενη εβδομάδα παντως, κι αν καταφέρω να λείψω για 4-5 μερούλες (πρωτα ο Θεός και οι αποφάσεις κυβερνητικών κ Ευρωπαίων) θα πάρω στο νησί Ρενα Ρωσση Ζαΐρη, να ξαλεγράρω λιγο (απο όλους κ ολα!!) 😎😎

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s